Dwadzieścia kilometrów więcej, ale czterdzieści minut krócej. Albo odwrotnie – niewielka oszczędność na winiecie i dwie dodatkowe godziny za kierownicą. Wybór między autostradą a drogą lokalną potrafi zaskoczyć. Zwłaszcza gdy podróżujemy samochodem po Europie.
Pułapka najkrótszej trasy
Na mapie wszystko wygląda prosto. Dwie drogi prowadzą do tego samego miejsca, jedna ma 90 kilometrów, druga 120. Naturalny odruch podpowiada, żeby wybrać krótszą. Problem w tym, że samochód nie porusza się po mapie, lecz po rzeczywistych drogach, na których obowiązują ograniczenia prędkości, pojawiają się skrzyżowania, ronda i przejścia dla pieszych. Wystarczy kilkanaście niewielkich miejscowości, aby pozornie korzystna trasa zamieniła się w mozolną podróż. Co chwilę trzeba zwalniać do 50 km/h, a za kolejnym zakrętem czeka traktor lub ciężarówka, której przez kilka kilometrów nie da się bezpiecznie wyprzedzić.
Na autostradzie podobny dystans można pokonać znacznie sprawniej. Nawet jeśli trasa jest dłuższa, utrzymywanie stałej prędkości pozwala nadrobić dodatkowe kilometry. Oczywiście pod warunkiem, że nie trafimy na poważny korek. Ciekawym przykładem jest Austria. Kierowcy wybierający się w Alpy często mają do dyspozycji szybkie autostrady oraz malownicze drogi przecinające górskie doliny. Te drugie potrafią zachwycać widokami, ale bywają wąskie, kręte i wymagające. Pokonanie kilkudziesięciu kilometrów może zająć znacznie więcej czasu, niż sugerowałaby odległość.
Zaoszczędzone 50 złotych. Tylko czy na pewno?
Omijanie płatnych autostrad jest szczególnie popularne wśród osób, które nie chcą kupować zagranicznych winiet. Trudno się dziwić. Jeśli jedziemy przez dany kraj tylko raz, opłata za korzystanie z jego dróg może wydawać się niepotrzebnym wydatkiem.
Ale oszczędność na winiecie nie zawsze oznacza tańszą podróż.
Załóżmy, że bezpłatna trasa wydłuża przejazd o 70 kilometrów. Przy średnim spalaniu 7 litrów na 100 kilometrów oznacza to dodatkowe 4,9 litra paliwa. Przy cenie 6,50 zł za litr zapłacimy za nie niemal 32 zł. Jeśli do tego dojdzie godzina dodatkowej jazdy, korzyść z omijania autostrady może okazać się niewielka. Nie jest to jednak argument za bezwarunkowym wybieraniem dróg płatnych. Przy prędkościach autostradowych spalanie również rośnie, a spokojna jazda drogą krajową może być ekonomiczniejsza. Wszystko zależy od konkretnej trasy. Są sytuacje, w których objazd rzeczywiście ma sens. Dobrym przykładem są krótkie wyjazdy do przygranicznych miejscowości w Czechach lub na Słowacji. Jeśli do celu można wygodnie dojechać bezpłatną drogą, zakup winiety na kilkanaście kilometrów autostrady nie musi być uzasadniony.
Zupełnie inaczej wygląda przejazd przez kilka państw, na przykład z Polski do Chorwacji. Próba omijania wszystkich płatnych odcinków może oznaczać wielogodzinne opóźnienie. W takim przypadku komfort szybszej podróży często jest wart więcej niż oszczędność na opłatach.
Czasami warto zjechać z autostrady bez żadnego ekonomicznego powodu
Nie każdy kilometr musi się opłacać. Kto podróżował samochodem po Austrii, Słowenii czy północnych Włoszech, ten wie, że najciekawsze miejsca często znajdują się daleko od głównych tras.
Niewielka miejscowość u podnóża Alp, lokalna restauracja z widokiem na jezioro albo droga biegnąca przez górską przełęcz mogą być znacznie ciekawszym doświadczeniem niż kolejne kilometry autostrady. W takim przypadku nadłożenie drogi nie jest stratą czasu, lecz częścią wakacji. Warunek jest jeden: podróż nie może zamienić się w wyścig z zegarkiem.
Szczególnie ostrożnie trzeba podchodzić do górskich objazdów zimą. Niektóre przełęcze są okresowo zamknięte, a na innych mogą obowiązywać ograniczenia dotyczące wyposażenia pojazdu. Droga, która latem stanowi atrakcyjną alternatywę, w styczniu może być całkowicie nieprzejezdna.
Nawigacja pokazuje minuty. Kierowca powinien widzieć coś więcej
Przed dłuższą podróżą warto porównać nie dwie odległości, ale dwa scenariusze. Jeden zakłada możliwie szybki przejazd, drugi ograniczenie opłat drogowych. Dopiero zestawienie obu wariantów pozwala ocenić, która opcja będzie rozsądniejsza.
Przy takim porównaniu znaczenie mają trzy rzeczy:
- Różnica w czasie – dodatkowe 15 minut może być bez znaczenia, ale dwie godziny jazdy przez miejscowości potrafią zmienić plany całego dnia.
- Rzeczywisty koszt – oprócz winiet trzeba uwzględnić paliwo oraz ewentualne dodatkowe opłaty za tunele i wybrane odcinki.
- Charakter podróży – rodzina z dziećmi wracająca z wakacji ma inne potrzeby niż kierowca, który specjalnie wybrał się na objazd alpejskich przełęczy.
Warto przy tym pamiętać, że nie wszystkie autostrady w Europie są płatne na tych samych zasadach. W Czechach, Austrii, na Słowacji czy Węgrzech działają systemy winietowe, lecz zakres płatnych odcinków i dostępne okresy ważności różnią się między krajami. Austria pobiera ponadto osobne opłaty za przejazd niektórymi tunelami i trasami alpejskimi.
Jeśli zdecydujemy się na drogi wymagające winiety, najlepiej zadbać o formalności przed wyjazdem. Jedną z możliwości jest serwis winiety.pl – tutaj można nabyć winiety elektroniczne do kilku europejskich państw, zamiast szukać odpowiednich punktów sprzedaży po drodze. Trzeba jedynie upewnić się, że wybrana winieta będzie ważna w dniu przejazdu. A co z kierowcami, którzy chcą za wszelką cenę uniknąć autostrad? Warto wypróbować taką podróż przynajmniej raz, najlepiej bez pośpiechu. Można wtedy odkryć miejsca, których nie pokazują tablice przy drogach szybkiego ruchu. Trzeba tylko zaakceptować, że do celu dojedziemy później. Bo czasami najlepsza droga to nie ta, którą nawigacja oznacza jako najszybszą. I nie ta, która kosztuje najmniej. To ta, po której po prostu chce się jechać.
24 
